Muziek voor herstel: hoe zingen kan helpen na ziekte

Herstel is niet alleen iets van het lichaam.

Dat ontdekte ik nadat mijn behandelingen voor Ewing-sarcoom waren afgelopen. De buitenwereld zag vooral het goede nieuws: de kanker was weg en ik mocht weer verder. Maar vanbinnen voelde verdergaan helemaal niet zo vanzelfsprekend.

Mijn lichaam moest herstellen van zware behandelingen. Tegelijkertijd moest ik verwerken wat er was gebeurd en opnieuw ontdekken wie ik was geworden. Muziek speelde daarin een belangrijke rol.

Ze genas mijn lichaam niet, maar hielp mij wel om gevoelens toe te laten, woorden te vinden en stap voor stap weer verbinding met mezelf te maken.

Wanneer de behandelingen stoppen

Tijdens kanker word je geleefd door afspraken, onderzoeken en behandelingen. Je weet waar je moet zijn en wat de volgende stap is. Alles draait om overleven en beter worden. Wanneer de behandelingen stoppen, valt die structuur ineens weg.

Natuurlijk was ik dankbaar. Maar er waren ook angst, vermoeidheid en onzekerheid. De wereld was doorgegaan, terwijl mijn leven lange tijd had stilgestaan. Ik kon niet eenvoudig terugkeren naar wie ik vóór mijn ziekte was. Ik was veranderd.

Veel mensen ervaren na kanker een zwart gat. De medische behandeling is afgerond, maar het emotionele herstel begint soms dan pas. Je moet opnieuw leren vertrouwen op je lichaam en omgaan met de angst dat de ziekte terugkomt. Ook ik moest mijn weg daarin vinden.

Gevoelens waarvoor ik geen woorden had

Praten over mijn ziekte vond ik moeilijk. Iedere keer opnieuw vertellen wat ik meemaakte, voelde zwaar. Soms wist ik zelf niet eens precies wat ik voelde. Muziek gaf mij een andere taal.

Tijdens mijn eerste chemotherapie schreef ik Vechtersbaas. Met mijn gitaar op het ziekenhuisbed kon ik gevoelens uiten die ik in een gewoon gesprek niet kon uitleggen. Door te zingen ontstond er ruimte. Verdriet, angst en boosheid hoefden niet langer alleen in mijn hoofd te blijven. Ik kon ze omzetten in tekst en melodie.

Toen de Ewing-sarcoom later terugkwam, begon ik opnieuw te schrijven. Zo ontstond onder andere het lied Kijk naar mij. Een nummer over de muren die je om jezelf heen kunt bouwen en het verlangen om werkelijk gezien te worden. Niet alleen als patiënt, maar als mens.

Muziek hoeft niets op te lossen

We willen moeilijke gevoelens vaak zo snel mogelijk oplossen. Verdriet moet verdwijnen, angst moet worden overwonnen en herstel moet het liefst in een rechte lijn omhooggaan. Maar zo werkt het meestal niet.

Een lied vraagt niet of je alweer de oude bent. Muziek zegt niet dat je positiever moet denken. Ze kan eenvoudig naast je bestaan, precies zoals je je op dat moment voelt.

Soms helpt muziek om te huilen. Soms brengt ze een herinnering terug of geeft ze juist nieuwe energie. Een melodie kan troost geven zonder dat er een oplossing hoeft te zijn. Dat is voor mij de kracht van muziek tijdens herstel.

Muziek vervangt natuurlijk geen medische of psychologische behandeling. Ze kan wel een waardevolle aanvulling zijn: een manier om contact te maken met je gevoelens en ervaringen.

Je stem opnieuw ontdekken

Ziekte kan het vertrouwen in je lichaam diep raken. Je lichaam voelt niet langer vanzelfsprekend veilig. Misschien kan het minder dan vroeger of ziet het er anders uit. Ook je stem kan veranderen. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk.

Zingen hielp mij om mijn stem opnieuw te ontdekken. Ademhalen, geluid maken en voelen wat een lied met mij deed, brachten mij terug naar mijn lichaam. Niet om te presteren, maar om weer voorzichtig te luisteren naar wat er in mij leefde. Het hoefde niet direct mooi of perfect te zijn. Het mocht eerst gewoon bestaan.

Van mijn verhaal naar herkenning bij anderen

Toen ik mijn muziek begon te delen, merkte ik dat andere mensen zichzelf erin herkenden. Vechtersbaas bleek niet alleen mijn verhaal te zijn. Het werd ook een lied voor kinderen in het ziekenhuis, survivors, ouders en mensen die een heel andere moeilijke periode doormaakten.

Dat liet mij zien hoe muziek mensen kan verbinden. We hoeven niet precies hetzelfde te hebben meegemaakt om elkaars verdriet, angst of hoop te herkennen. Die verbinding ervaar ik nog steeds wanneer ik zing en spreek op congressen, symposia en bijeenkomsten in de zorg.

Zelf schrijven als vorm van verwerking

Je hoeft geen professionele muzikant te zijn om muziek te gebruiken tijdens je herstel. Je kunt luisteren naar een lied dat precies verwoordt wat jij voelt, een afspeellijst maken of zonder oordeel meezingen.

Je kunt ook zelf beginnen met schrijven. Dat hoeft geen compleet lied te worden. Begin met één zin, een paar losse woorden of een eenvoudige melodie. Schrijf op wat je mist, waar je bang voor bent of waar je naar verlangt.

Voor mij hielp schrijven om gedachten uit mijn hoofd te halen. Zodra iets op papier stond, kon ik er met iets meer afstand naar kijken. Zo werd songwriting een manier om mijn ervaringen langzaam een plek te geven.

Herstellen betekent niet teruggaan

Lange tijd dacht ik dat herstel betekende dat ik weer moest worden wie ik vóór kanker was. Inmiddels weet ik dat herstel niet altijd teruggaan is. Soms betekent het kennismaken met een nieuwe versie van jezelf.

Een versie met littekens, ervaringen en misschien andere dromen. Iemand die niet meer dezelfde is, maar daardoor niet minder waardevol of compleet. Muziek hielp mij om die nieuwe Lisanne te leren kennen. Niet in één groot moment, maar lied voor lied en stap voor stap.

Muziek als plek waar alles er mag zijn

Herstel heeft geen vaste einddatum. Ook jaren later kan een geur, ziekenhuisgang of uitslag oude gevoelens terugbrengen. Op zulke momenten is muziek nog altijd een plek waar ik naartoe kan.

Een plek waar ik niet hoef uit te leggen waarom iets mij raakt. Waar verdriet en dankbaarheid naast elkaar mogen bestaan. Waar ik niet alleen survivor, patiënt of vechtersbaas hoef te zijn, maar gewoon Lisanne.

Dat is wat muziek mij heeft gegeven. Geen gemakkelijke oplossing, maar een manier om te voelen, te verwerken en opnieuw verbinding te maken. Met mezelf en met de mensen om mij heen.

Ontdek persoonlijke zang- en songwritingsessies in mijn studio in Lemmer.

Neem gerust contact met mij op voor een zorgcongres, symposium of bijeenkomst over herstel.